اندومتریوز چیست؟

آندومترویز که معمولا با دردهای مزمن لگنی، اختلال در قاعدگی و در برخی موارد با ناباروری همراه است یکی از بیماری های شایع و در عین حال کمتر شناخته شده در بین بانوان است. روند این بیماری معمولاً به‌صورت پیشرفت تدریجی است که اگر به موقع تشخیص داده نشود می‌تواند کیفیت زندگی بیمار را تحت تأثیر خود قرار دهد.با توجه به اهمیت آگاهی‌رسانی صحیح و علمی در زمینه اندومتریوز، این مقاله با تکیه بر منابع معتبر پزشکی و بر اساس دیدگاه‌ها و تجربیات درمانی دکتر برکتی، جراح و متخصص بیماری های زنان به روش لاپاراسکوپی نوشته شده است.

آندومتریوز چیست؟

آندومترویز یکی از بیماری‌ هایی که در میان بانوان دیده می شود. این بیماری معمولا در سنین باروری بانوان تشخیص داده می‌شود. در این بیماری، بافتی شبیه به آندومتر که به‌طور طبیعی داخل رحم قرار دارد، در خارج از رحم رشد می‌کند. این بافت‌های نابجا ممکن است در بافت ها و اندام هایی چون تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ، پشت رحم، لگن، روده یا مثانه مشاهده شوند. این بافت باعث تغییرات هورمونی در بدن بانوان می شود که در نهایت می تواند منجر به تغییر در چرخه قاعدگی شود. در مواردی که اندومتریوز یا این نوع بافت ها ضخیم ‌شوند، دچار التهاب و خونریزی می‌شوند که همین مسئله باعث ایجاد درد، التهاب مزمن و چسبندگی اندام‌ها می‌شود.
به طور خلاصه می توان گفت که آندومترویز یک بیماری وابسته به هورمون است که معمولاً پیش رونده بود که در صورت عدم تشخیص به موقع و عدم بی توجهی به درمان، می‌تواند کیفیت زندگی فرد را دستخوش تغییراتی کند.

انواع اندومترویز

اندومتریوز بر اساس شدت ضایعات، عمق درگیری و میزان چسبندگی‌ها به سه سطح تقسیم می‌شود. این دسته‌بندی نقش مهمی در انتخاب روش درمان دارد. این سطوح اندومتریوز به شرح زیر هستند:

اندومترویز سطح ۱

در این مرحله، ضایعات کوچک و سطحی هستند و معمولاً در اطراف لگن یا روی تخمدان‌ها دیده می‌شوند و به همین علت به این سطح از اندومترویز، سطح خفیف گفته می شود. در این سطح از این بیماری، چسبندگی مشاهده نمی شود یا در صورت مشاهده، از میزان کمی برخوردار است.‌ با توجه به شدت ضایعات این سطح که به آن اشاره شد، بسیاری از بیماران در این مرحله علائم خفیفی دارند یا حتی برخی از بیماران متوجه بیماری خود نمی‌شوند.

اندومترویز سطح ۲

در سطح دوم این بیماری، ضایعات عمیق‌تر شده و در عین حال تعداد آن‌ها افزایش می‌یابد. این سطح از اندومتریوز که به سطح متوسط این بیماری شناخته می شود، معمولا چسبندگی‌های محدودی بین اندام‌های لگنی دیده می شوند. درد در دوران قاعدگی، درد لگنی و حتی ناراحتی هنگام رابطه جنسی، در این مرحله از بیماری شایع‌ است.

اندومترویز سطح ۳

در سطح سدوم این بیماری یا همان اندومتریوزیس شدید، ضایعات گسترده و عمیق هستند و چسبندگی‌های شدید بین رحم، تخمدان‌ها، روده و حتی مثانه رویت می شوند. کیست‌های شکلاتی تخمدان در این مرحله مشاهده می‌شوند. به گفته دکتر برکتی، جراح زنان به روش لاپاراسکوپی، این سطح از آندومترویز، بیشترین تأثیر را بر باروری بیماران می تواند داشته باشد و معمولاً نیاز به درمان تخصصی یا جراحی است.

علائم اندومتریوز

علائم آندومترویز در همه بیماران یکسان نیست و نمی توان گفت که شدت درد نشان‌دهنده شدت بیماری است. شایع‌ترین علائمی که در صورت رویت می توان احتمال اندومتریوز دانست عبارت‌اند از:

• درد شدید در دوران قاعدگی که با گذشت زمان شدت گیرد.
• بروز درد مزمن در ناحیه لگن یکی دیگر از علائم این بیماری به شمار می آید.
• دردی که هنگام برقراری رابطه جنسی یا بعد از آن احساس شود.
• خونریزی‌های شدید یا نامنظم قاعدگی یکی دیگر از علائم این بیماری است.
• دردی که هنگام دفع ادرار یا مدفوع در دوران پریودی به سراغ افراد آید.
• احساس نفخ، یبوست یا اسهال در افراد می تواند از نشانه های اندومتریوز باشد.
• خستگی مداوم در افراد درگیر این بیماری رویت می شود.
• بانوانی که قادر به باروری نیستند می تواند یکی از نشانه های نهان این بیماری باشد.

لازم به ذکر است که ممکن است برخی بیماران فقط یکی از این علائم را تجربه کنند در حالی که در برخی دیگر، چندین علامت به صورت هم‌زمان قابل مشاهده است.

نحوه تشخیص بیماری اندومتریوز

در صورتی که بیمار هر یک از علائم بالا را در خود مشاهده نمود، لازم است برای بررسی بیشتر این موضوع به پزشک زنان مراجعه نماید. در جریان ویزیت بیمار، پزشک معالج به عواملی مانند شدت درد، الگوی قاعدگی و سابقه خانوادگی توجه می‌کند. شایان ذکر است که امروز بهترین روشی که می توان به کمک آن اقدام به تشخیص دقیق این بیماری کرد، لاپاراسکوپی است. در این روش پزشک با مشاهده کامل و مستقیم لگن می تواند این بیماری را تشخیص دهد و در صورت نیاز اقدام به درمان بیمار کند.

عوارض عدم رسیدگی و درمان اندومتریوز

در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع اندومتریوز، این بیماری می‌تواند پیشرفت کند و دردهای لگنی بیمار را تشدید کند و ضایعات این بیماری گسترش می‌یابند. چسبندگی‌های شدید ممکن است عملکرد اندام‌های لگنی را مختل کند. آسیب به تخمدان‌ها، درگیری روده یا مثانه، مشکلات گوارشی و ادراری و افزایش خطر ناباروری از دیگر عوارضی است که بسیاری از متخصصان زنان اعم از دکتر برکتی، در صورت عدم درمان، قابل تصور هستند. علاوه این ها، درد مزمن ناشی از اندومتریوز، می‌تواند باعث اضطراب، افسردگی و کاهش کیفیت زندگی بیماران شود.

راه‌های درمان اندومتریوز

درمان آندومترویز به سطح شدت بیماری، سن بیمار، علائم و تمایل به بارداری بیماران بستگی دارد. از راه های درمانی که اغلب در درمان این بیماری، توسط متخصصان زنان تجویز می شود، می تواند به موارد زیر اشاره نمود.

درمان دارویی

یکی از مهمترین اقدامات درمانی این بیماری، مصرف دارویی برای مقابله با این بیماری است. داروهای ضد درد و داروهای هورمونی برای کاهش علائم و کنترل رشد ضایعات توسط پزشکان تجویز می شوند.

اصلاح سبک زندگی

تغییر رژیم غذایی، کاهش مصرف غذاهای التهابی، ورزش منظم و مدیریت استرس و در کل تغییر سبک زندگی می تواند تاثیر بسیاری در درمان آندومتریوز ایفا کند.

جراحی به روش لاپاراسکوپی

در موارد شدید یا مقاوم به درمان دارویی، جراحی به‌ روش لاپاراسکوپی برای برداشتن ضایعات و چسبندگی‌ها توصیه می شود. این روش می‌تواند علائم را کاهش داده و شانس باروری را در مبتلایان به این بیماری افزایش دهد.